Τους νόμους τους φτιάχνει η Βουλή, οι δικαστές τους εφαρμόζουν

Γράφει η
Σοφία Βούλτεψη

Έχει πλέον εξελιχθεί σε έθιμο. Κάθε φορά που η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων πραγματοποιεί την Γενική της Συνέλευση, αλλά και κάθε φορά σχεδόν που η δικαστική εξουσία έρχεται σε επαφή με την εκτελεστική, έχουμε παρατράγουδα με αλληλοκατηγορίες και υπονοούμενα. 


Αιχμή του δόρατος για τις διαμαρτυρίες των δικαστών υπήρξε πάντοτε ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, όπως αυτός ψηφίστηκε κατ’ επιταγήν του (κατάπτυστου) άρθρου 86 του Συντάγματος και οδηγεί στην εύκολη παραγραφή των αδικημάτων των πολιτικών. 


Το έργο το ξαναείδαμε το περασμένο σαββατοκύριακο. Ο Πρόεδρος των Δικαστών Χ. Αθανασίου στηλίτευσε την απροθυμία του πολιτικού συστήματος να αλλάξει  τον συγκεκριμένο νόμο και επισήμανε ότι ο λαός θεωρεί τελικά την Δικαιοσύνη υπεύθυνη για τις αθρόες παραγραφές (ενώ τα χέρια της Δικαιοσύνης είναι δεμένα). Μίλησε μάλιστα και για προσπάθεια επηρεασμού των δικαστών από τους πολιτικούς! 


Υπό κανονικές συνθήκες και σε μια κανονική χώρα, όλα αυτά θα είχαν προκαλέσει προ πολλού θύελλα. Από την πρώτη φορά που διατυπώθηκαν. Στην Ελλάδα, όμως, του μιθριδατισμού, είναι τόσο μεγάλος ο εθισμός, που δεν δίνει σημασία κανείς. Δεν ενοχλείται κανείς. Δεν εξεγείρεται κανείς. Και κανείς δεν ζητά περαιτέρω εξηγήσεις επί τόσο σοβαρών καταγγελιών. 


Ο υπουργός Δικαιοσύνης πάλι (παραλείπω τα περί διαφάνειας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων του τίτλου του μέχρι να υπάρξει αντικείμενο και επί αυτών), απάντησε με υπονοούμενα περί της ανάγκης να δέχονται κριτική για τις δικές τους πράξεις και οι δικαστές. Το μυαλό όλων πήγε στο παραδικαστικό και σε άλλες περιπτώσεις, όπως η προσπάθεια που είχε καταβληθεί – με επιτυχία μάλιστα – να μην τιμωρηθούν οι δικαστές που είχαν «ξεχάσει» να υποβάλουν δήλωση του «πόθεν έσχες»! 


Για αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών δεν γίνεται πλέον κανένας λόγος. Έχουν όλα παραπεμφθεί στις Ελληνικές Καλένδες, δηλαδή στην επόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Στο μεταξύ, βέβαια, θα έχουν παραγραφεί τα πάντα.  


Τα ίδια είχαμε ζήσει και στην Γενική Συνέλευση των Δικαστών επί Νέας Δημοκρατίας. Διαξιφισμοί και η έντονη αίσθηση πως όλα εμπίπτουν στο πεδίο των κομματικών αντιπαραθέσεων. 

  
Όταν το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν στην αντιπολίτευση, στην Γενική Συνέλευση των δικαστών, τον Ιανουάριο του 2009, είχε προσέλθει και ο κ. Παπανδρέου. Στην ομιλία του, είχε κάνει λόγο περί σκανδάλων, ατιμωρησίας και συγκάλυψης. Είχε καταγγείλει «κομματικές παρέες», «αγγέλους της κάθαρσης» και δικαστές που συνωθούνται σε υπουργικά γραφεία, καθώς για πιέσεις και παρεμβάσεις στο έργο της Δικαιοσύνης και για παραγραφή αδικημάτων. 


Η ομιλία εκείνη του κ. Παπανδρέου, είχαν προκαλέσει την αντίδραση του τότε Προέδρου του Αρείου Πάγκου κ. Νικόπουλου, ο οποίος οργισμένος υπενθύμισε (όπως έπραξε και φέτος ο κ. Αθανασίου) ότι δεν ευθύνονται οι δικαστές για τις παραγραφές, αλλά οι νόμοι. Και πως τους νόμους δεν τους φτιάχνουν οι δικαστές, αλλά η Βουλή. 


«Ακουσα κάτι περί παραγραφής», είχε πει. «Ποιος άραγε ευθύνεται για την παραγραφή; Οι δικαστές; Ή ο νόμος; Το γνωρίζει αυτό ο λαός; Ποιος θεσπίζει τους νόμους; Οι δικαστές ή η Βουλή; Γιατί και εκείνοι να μην είναι ίσοι έναντι των άλλων πολιτών;», είχε αναφωνήσει τότε ο κ. Νικόπουλος. 


Και σωστά. Διότι όταν οι πολιτικοί μιλούν για ατιμωρησία, οφείλουν πρώτα να κοιτάζουν τη δική τους καμπούρα. 


Όσο για τα περί κριτικής στα οποία αναφέρθηκε ο υπουργός, θυμίζουν έντονα την περίφημη φράση του Κ. Λαλιώτη, το 2001, «και οι κρίνοντες κρίνονται», με αφορμή τις αποφάσεις για το Κτηματολόγιο και το πόρισμα Γεράκη. Αλλά και τις δηλώσεις στελεχών του ΠΑΣΟΚ περί «προθύμων δικαστικών λειτουργών» στο θέμα του Χρηματιστηρίου και της αμαρτωλής (συγγνώμη, της… Αγίας, ήθελα να πω) ΔΕΚΑ. Για να μην θυμηθούμε και τις ύβρεις κατά δικαστών που είχε εξαπολύσει ο μακαρίτης Β. Γιαννόπουλος, που είχε αποκαλέσει τα μέλη της Δικαιοσύνης «χούντα», επειδή είχαν αποφασίσει μια συγκεκριμένη προαγωγή δικαστή σε αρεοπαγίτη. 

 
Επιπλέον, το πρόβλημα είναι πως ενώ υπάρχουν δικαστικοί που έχουν παραδεχθεί την κρίση αξιών και στον δικό του τομέα (όπως ο Σωτήρης Μπάγιας, πρώην Πρόεδρος των Εισαγγελέων), στον πολιτικό κόσμο μιλούν γενικά και αόριστα, χωρίς ποτέ να προσωποποιούνται οι ευθύνες. 


Με την πάροδο των χρόνων πάντως, τα πράγματα «χοντραίνουν». Τον Δεκέμβριο του 2006, στην Γενική Συνέλευση των Δικαστών, οι συγκρούσεις σχετίζονταν με την προταθείσα τότε επέκταση της λειτουργίας των δικαστηρίων, καθώς και μεταξύ δικαστών και δικηγόρων. 


Μετά το σκάνδαλο του παραδικαστικού, πάλι, ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών κατηγόρησε την Δικαιοσύνη για έκρηξη αυστηρότητας στις ποινές, με αποτέλεσμα να γεμίσουν οι φυλακές. 


Αργότερα, το 2008, είχαμε την σύγκρουση δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας για την τροπολογία που καταργούσε το αυτοδιοίκητο, με το ΠΑΣΟΚ να καταθέτει πρόταση για ονομαστική ψηφοφορία. 


Ακολούθησαν οι υποθέσεις Βατοπεδίου και Ζήμενς, με την εκτελεστική και δικαστική εξουσία σε διαρκή σύγκρουση και με τα κόμματα να αλληλοκατηγορούνται για επηρεασμό της Δικαιοσύνης. 


Τέλος, ο κ. Παπανδρέου, ως πρωθυπουργός πλέον, τον Μάρτιο του 2010, είχε ασκήσει κριτική στον τρόπο λειτουργίας της Δικαιοσύνης κατά τη διάρκεια δημόσιας συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου (αυτό πριν έλθουν τα δύσκολα και καταργηθούν τα live υπουργικά συμβούλια). 


Ο κ. Παπανδρέου είχε μιλήσει για κυρίαρχη εντύπωση ατιμωρησίας στη χώρα και κρούσματα «αυτοπροστασίας» του κλάδου της Δικαιοσύνης. Είχε πει ότι ξένοι συνάδελφοί του τον ρωτούν «στην Ελλάδα Δικαιοσύνη δεν υπάρχει;». 


Και προκάλεσε την αντίδραση του εισαγγελέα του Α.Π. Ι. Τέντε, ο οποίος είπε: «Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω. Νομίζω ότι δεν ήταν αυτό το νόημα των λόγων σας, δεν υπάρχει ατιμωρησία στην Ελλάδα σήμερα. Κάνουμε φιλότιμες προσπάθειες και κάνουμε το καθήκον μας». 


Η σύγκρουση συνεχίστηκε λόγω των δηλώσεων Καστανίδη κατά της απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου υπέρ του ανακριτή της Ζήμενς κ. Ζαγοριανού. Η συνδικαλιστική ηγεσία των δικαστών απάντησε με σκληρές εκφράσεις: «Οι δικαστικοί λειτουργοί της χώρας μας δεν μπορούν να υποχρεώσουν τον υπουργό Δικαιοσύνης σε αυτοσεβασμό, ούτε να τον υποχρεώσουν να διεκδικεί τον σεβασμό της κοινωνίας. Έκαστος εφ ω ετάχθη. Η Δικαιοσύνη δεν χειραγωγείται». 


Αυτά, και περιμένουμε το επόμενο επεισόδιο…