ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΕΒΕΡΤ

Του πρώην Υπουργού Εσωτερικών και Βουλευτή Α΄Αθηνών κ. Προκόπη Παυλόπουλου  Καθηγητή του Δημόσιου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

στην "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ" της Κυριακής 13/2/2011

          Νωρίς, πολύ νωρίς για τα δεδομένα του καιρού μας, έφυγε από τη ζωή ο Μιλτιάδης Έβερτ.

  Το φορτίο της μοίρας στάθηκε ιδιαίτερα βαρύ για τον άνθρωπο που, ενώ είχε συνδέσει όλη του την πορεία με τον αγώνα και τη μάχη, του έλαχε να χάσει πρόωρα τον πιο σημαντικό αγώνα, την πιο κρίσιμη μάχη.  Η εκδημία του επιβεβαιώνει, όπως συμβαίνει με κάθε θνητό, τον βαθυστόχαστο στίχο του Ιωάννου Δαμασκηνού από τη Νεκρώσιμη Ακολουθία: «Ποία δόξα έστηκεν επί γης αμετάθετος…». Πλην όμως ο Μιλτιάδης Έβερτ δικαιώθηκε τουλάχιστον ως προς το ότι κατάφερε, με το δικό του παράδειγμα ζωής, να εξασφαλίσει, περισσότερο από πολλούς άλλους, το όποιο μερίδιο «αιωνιότητας» είναι δυνατό να διεκδικήσει ο άνθρωπος κατά το επί γης πέρασμά του.

I.    Πολιτικό ον εκ καταβολών, άφησε γρήγορα τον ιδιωτικό τομέα, όπου διέπρεπε, για ν’ αφιερωθεί στην πολιτική, έχοντας πίσω του την παρακαταθήκη του ευπατρίδη πατέρα του Άγγελου Έβερτ.  Σ’ αυτή του την επιλογή ζωής σημαδιακή στάθηκε η οξυδέρκεια του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο οποίος τον ώθησε στο στίβο των κοινών και του εμπιστεύθηκε, από τα πρώτα του κιόλας βήματα, κρίσιμης σημασίας υπουργικούς θώκους.  Θα θυμάμαι πάντα το πώς ο ιδιαίτερος αυτός δεσμός τους επισφραγίσθηκε από τους λυγμούς του Μιλτιάδη Έβερτ την ώρα που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής άφηνε την τελευταία του πνοή.  Όπως θα τον θυμάμαι ν’ αποχωρεί από το νοσοκομείο συντετριμμένος, δίχως ίχνος επικοινωνιακής δήλωσης, θέλοντας να ζήσει, μόνος και ανιδιοτελώς, την οδύνη για το χαμό του πολιτικού του μέντορα.

Α. Η πολιτική πορεία του Μιλτιάδη Έβερτ υπήρξε ένας δρόμος συνέπειας για την Παράταξη της Νέας Δημοκρατίας.  Την υπηρέτησε πιστά ως στρατιώτης, έτσι ώστε η ανάρρησή του στις αναβαθμίδες του κομματικού cursus honorum υπήρξε και φυσιολογική και αναμενόμενη, ως εξέλιξη που υπακούει στο γνωστό γνωμικό «άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει». «Βάζοντας πλάτη» ιδίως στα δύσκολα, όπως π.χ. κατά την περίοδο της ανασυγκρότησης της Νέας Δημοκρατίας μετά την εκλογική συντριβή του 1981, η άνοδός του στην ηγεσία της ήλθε ως δρομολογημένο τέρμα ενός αγωνιστικού ανήφορου, στην διαδρομή του οποίου ευτύχησε ν’ αποκτήσει πολλούς οπαδούς.  Κι ακόμη περισσότερους φίλους –πράγμα σπάνιο στην πολιτική αρένα- που τον ακολούθησαν ως το τέλος.  Χαρακτηριστική απόδειξη του ότι ο Μιλτιάδης Έβερτ μπόρεσε στη ζωή του να μείνει περισσότερο Άνθρωπος απ’ ό,τι Πολιτικός.  Γεγονός το οποίο, άλλωστε, ανέδειξε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο, όταν παρέδωσε την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας στο φίλο και συνοδοιπόρο του Κώστα Καραμανλή, μέσα από μια άψογη δημοκρατική διαδικασία.

Β. Το πολιτικό του τάλαντο ξεπήδησε όμως, με τρόπο εμβληματικό μάλιστα, μέσα από μια άλλη «σφραγίδα δωρεάς» που θα τον συνοδεύει στο μακρύ ταξίδι του χρόνου:  Εκείνη του οραματιστή Δημάρχου Αθηναίων ο οποίος άφησε, παροδικά, την λεγόμενη «κεντρική πολιτική σκηνή» προκειμένου ν’ αφιερωθεί στην Πόλη του, την Αθήνα.  Για να δώσει ένα σπουδαίο παράδειγμα Αθηναίου Πολίτη, κυριολεκτικώς και μεταφορικώς.  Ήτοι και διότι διέγνωσε και έκανε πράξη αυτό που πραγματικά είχε ανάγκη η πολύπαθη Πρωτεύουσα.  Και επειδή, μέσα από τον δίκαιο και δικαιωμένο αγώνα του για την ελεύθερη ραδιοφωνία, υπηρέτησε αρχές που συνδέονται, διαχρονικώς και αναποσπάστως, με τον Άνθρωπο και την Ελευθερία του.

II. Μέσα από τα λίγα λόγια που αξιώθηκα ν’ αφιερώσω στη μνήμη του τόνισα ότι, ενώ προσέφερε πολλά στην πολιτική μας ζωή, ο δημόσιος βίος δεν του ανταπέδωσε εκείνα που του ανήκαν, πάντα κατά τα έργα του. Και εξηγούμαι:

Α. Στο αμιγώς πολιτικό πεδίο περιορίζομαι ν’ αναφέρω μόνο τούτο:  Πολλοί σήμερα, άλλοτε «άσπονδοι» φίλοι του, θα νοιώθουν τις τύψεις που τους αρμόζουν όταν, επιχειρώντας με ανοίκειες μεθόδους –και, φυσικά, με το αζημίωτο- να μειώσουν την προσωπικότητά του για να «πουλήσουν εκδούλευση» σ΄εξοφθάλμως «πρόθυμους» και «αρεστούς» νεόκοπους ταγούς, «κατάφεραν» ν’ ανακόψουν την πολιτική διαδρομή του Μιλτιάδη Έβερτ προς την φυσική της –όσο φυσική μπορεί να διαγράφεται μια πολιτική διαδρομή- κατάληξη.

Β. Και καθώς πια τα «φώτα» της πολιτικής «ράμπας» είχαν αρχίσει να σβήνουν, οι περιπέτειες –για να χρησιμοποιήσω την επιεικέστερη έκφραση- της ζωής ήλθαν να προσθέσουν το δικό τους καταλυτικό ίζημα στο ψυχικό βάρος, το οποίο ο Μιλτιάδης Έβερτ επρόκειτο να σηκώσει στους ώμους του:  Η ανθρώπινη τραγωδία του Γιώργου Αλβέρτη, το ανελέητο και συκοφαντικό κυνηγητό του Πέτρου Δούκα από τους αδίστακτους πολιτικούς του αντιπάλους, πλήγωσαν καίρια τη γαλήνη μιας οικογένειας που ο ίδιος και η γυναίκα του Λίζα είχαν χτίσει με «τόση φρόνηση και τόσο κόπο».

          Στον Άνθρωπο και Φίλο που –ας μου επιτραπεί αυτή η μικρή προσωπική εκμυστήρευση- με συνόδευσε, με τον τρόπο του και την εμπιστοσύνη του, στο άτεγκτο πεδίο της ενεργού πολιτικής, καταθέτω, ως ύστατη σκέψη, τη λαϊκή ρήση: «Τα στερνά τιμούν τα πρώτα».  Το αξίζει πραγματικά και κατά κοινή, έστω και in extremis, ομολογία.  Κατά τα λοιπά, και αν εξαιρέσει κανείς το «ανώδυνα» -και δεν είναι βέβαια λίγο για τα ανθρώπινα δεδομένα- του αναλογεί ο στίχος από τα Ειρηνικά του Ιωάννου του Χρυσοστόμου: «Χριστιανά τα τέλη της ζωής ημών,… ανεπαίσχυντα και ειρηνικά».  Αγαπημένε φίλε, αιωνία σου η μνήμη. Και κυριολεκτώ, όσο το επιτρέπει η αδήριτη σχετικότητα των εγκοσμίων.